Cả phòng kế toán vẫn đủ người. Không ai nói chuyện. Kỳ chốt bảng kê với khách chạy từ hai mươi sáu tháng trước tới hai mươi lăm tháng này. Hợp đồng viết thế. Chốt xong thì xuất hóa đơn, và chi phí phải rơi đúng vào kỳ này — nên tất cả phải xong trước lúc ngày hai mươi lăm hết. Hợp đồng của khách nào cũng viết gần giống nhau. Nên tất cả rơi vào cùng một đêm. Còn hai tiếng. Trên màn hình chị Loan là lô hàng HL-0412. Chi phí của nó nằm ở bốn chỗ. File của điều độ ghi một số. File của CS ghi số khác. Bảng kê nhà xe gửi lên ghi số thứ ba. Và trong Zalo, một tin nhắn từ hiện trường, gửi lúc mười giờ tối hôm kia, có một con số thứ tư. Bốn con số. Không con nào giống con nào. Chị gọi cho điều độ. Anh bảo để anh xem lại. Chị gọi cho CS. Em bảo em ghi theo bảng kê. Chị gọi cho nhà xe. Nhà xe bảo bên chị chốt sao thì bên em theo vậy. Ba cuộc gọi. Không ai chắc. Và HL-0412 không phải lô duy nhất. Mười giờ hai mươi Chị viết một con số. Không phải số cao nhất — cao nhất thì tháng sau kế toán thuế hỏi. Không phải số thấp nhất — thấp nhất thì nhà xe gọi lại. Chị viết một con số ở giữa, con số trông hợp lý. Rồi chị sang lô tiếp theo. Đây là chỗ tôi cần dừng lại, vì tôi đã từng hiểu sai cảnh này. Ba năm trước, lần đầu nhìn thấy việc này, tôi nghĩ đó là vấn đề của công cụ. Bốn hệ thống rời rạc thì tất nhiên ra bốn con số. Không có nguồn dữ liệu duy nhất. Tôi về ngồi vẽ kiến trúc. Tôi mất một năm mới hiểu mình nhìn nhầm chỗ. Vấn đề không phải chị Loan không có con số đúng. Vấn đề là chị Loan không được phép không có con số nào. Cái mốc đó không phải văn hóa công ty. Không phải thói quen xấu ai đó tạo ra rồi truyền lại. Nó nằm trong hợp đồng, nó nằm trong kỳ ghi nhận chi phí, và nó không quan tâm dữ liệu của chúng tôi có sạch hay không. Nó là một sự thật cứng như bê tông. Còn con số đúng — nó chỉ là một mong muốn. Khi một sự thật cứng đứng cạnh một mong muốn, chúng ta biết cái nào thắng. Mười một giờ đêm ngày hai mươi lăm, không ai trong căn phòng đó đang cân nhắc gì nữa. Họ đang chạy đua. Và ở đây là chỗ tôi thấy khó chịu nhất, tới tận bây giờ: hệ thống này chạy được. Bảng kê chốt kịp. Hóa đơn xuất kịp. Khách nhận được. Tiền về. Không ai bị phạt. Tháng sau lại thế. Nếu nó gãy, người ta đã sửa nó từ lâu rồi. Sau nửa đêm Phòng bắt đầu vãn người. Chị Loan mở một file khác. theo doi rieng.xlsx Chị gõ một dòng:
HL-0412, chờ đối chiếu.
Rồi lưu. File nằm trong máy chị. Không có trên server, không có trên drive chung, không ai được xem. Tôi phải mất khá lâu mới thấy được điều này: đó là file chính xác nhất trong toàn tập đoàn. Ở đó không có con số trông hợp lý nào cả. Ở đó chỉ có những chỗ chị biết là chưa xong. Tám công ty, mấy trăm con người, mấy chục hệ thống lớn nhỏ. Và bản đồ đầy đủ nhất về những gì đang sai nằm trong một cái máy tính, dưới một cái tên file không dấu, không ai đoán ra. Tôi hỏi chị vì sao không đưa nó lên. Chị nhìn tôi một lúc. Không phải kiểu bị bắt quả tang. Kiểu người phải giải thích một điều quá hiển nhiên với họ.
“Không phải tôi giấu. Là nếu tôi đưa lên, thì hỏi ra ba chục cái sai. Ai chịu?”
Chị tắt máy. Chị về. Kỳ mới đã bắt đầu được nửa tiếng.